Παρατηρητήριο Πειραϊκής Η αστραπιαία επιχείρηση συγκάλυψης και ενταφιασμού της ιστορίας του Πειραιά.
Από τη στιγμή που το Παρατηρητήριο Πειραϊκής έφερε στο φως, μόλις πριν από 7 ημέρες, την ύπαρξη του οχυρωματικού καταφυγίου —ενός από τα μεγαλύτερα των Βαλκανίων κατά την Κατοχή— η απάντηση των υπευθύνων δεν ήταν η ανάδειξη, αλλά η τακτική της εσπευσμένης συγκάλυψης.
Ο Βομβαρδισμός του Πειραιά είναι η μεγαλύτερη τραγωδία στη νεότερη ιστορία της πόλης μας. Χιλιάδες άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, γειτονιές ισοπεδώθηκαν και η πόλη έμεινε τραυματισμένη για δεκαετίες. Σήμερα, η μνήμη αυτού του γεγονότος επιζεί σχεδόν αποκλειστικά μέσα από προφορικές μαρτυρίες και παλιές φωτογραφίες, καθώς τα περισσότερα υλικά τεκμήρια έχουν εξαφανιστεί. Αυτό το καταφύγιο ήταν το μοναδικό αυθεντικό μνημείο που απέμεινε όρθιο για να θυμίζει τι έζησε ο λαός του Πειραιά στα έγκατα της γης.
Σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη, τέτοια καταφύγια δεν μπαζώνονται. Αξιοποιούνται ως Βιώσιμα Μουσεία Ιστορικής Μνήμης. Μετατρέπονται σε χώρους εκπαίδευσης και πολιτισμού, όπου οι πολίτες, οι επισκέπτες και τα σχολεία μπαίνουν μέσα στις στοές και βιώνουν αυθεντικά την ατμόσφαιρα, τους ήχους και το δέος εκείνης της εποχής.
Αντί ο Δήμος Πειραιά και το Υπουργείο Πολιτισμού να αδράξουν αυτή τη μοναδική ευκαιρία για να αποκτήσει η πόλη ένα διεθνούς εμβέλειας Μουσείο Πολιτικής Προστασίας και Ιστορικής Μνήμης, προτίμησαν την εύκολη λύση του εργολάβου.
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιά φέρει βαρύτατες ευθύνες. Αντί να προστατεύσει το μνημείο, παρά το γεγονός ότι της θέσαμε το θέμα εγκαίρως επέλεξε να το περιφράξει λαμαρίνες για να το κρύψουν από τα μάτια του κοινού και να συνταχθεί πλήρως με τα συμφέροντα του επενδυτή. Τσιμέντωσαν τη βάση και σφράγισαν τη στοά με διαδικασίες εξπρές, χωρίς καν το θέμα να παραπεμφθεί στην αρμόδια Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και χωρίς να ληφθούν οι απαραίτητες θεσμικές αποφάσεις.
Δεν πρόκειται να το αφήσουμε να περάσει έτσι.
Ζητάμε ΤΩΡΑ να δοθούν στη δημοσιότητα όλες οι αποφάσεις και τα έγγραφα με τα οποία καλύφθηκε και τσιμεντώθηκε το καταφύγιο.
Ζητάμε την ΑΜΕΣΗ ΔΙΑΚΟΠΗ των εργασιών στο οικόπεδο. Η ιστορική μνήμη του Πειραιά δεν θα θαφτεί κάτω από τα μπετόν του real estate.
Δεν θα επιτρέψουμε να μπαζωθεί η ιστορία της πολης μας και των ανθρώπων μας
ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: Το Ιστορικό Καταφύγιο στη Γρ. Λαμπράκη & Διστόμου (Πειραιάς)
Πηγή Έρευνας: Παρατηρητήριο Πειραϊκής (Συγκέντρωση προφορικών μαρτυριών, στρατιωτικών αρχείων και ιστορικής βιβλιογραφίας).
Το Στίγμα του ΧώρουΤοποθεσία: Συμβολή των οδών Γρηγορίου Λαμπράκη και Διστόμου, Πειραιάς (Εργοτάξιο “Piraeus Gate” της DKG Development).
Έκταση Στοών: Το υπόγειο δίκτυο ξεκινά από τη Λαμπράκη και οι στοές του έφταναν μέχρι την πίσω πλευρά, στην οδό Ανδρούτσου.Πολυ μεγάλο σε έκταση περίπου 150 μέτρα .
Τοπόσημο κορυφής: Ακριβώς πάνω από τον λοφίσκο του καταφυγίου βρισκόταν μεταπολεμικά το ιστορικό θερινό σινεμά «Άνεσις».
Ιστορική Διαδρομή: Από τον Μεταξά στην Επιταγή των Ναζί Η Περίοδος Μεταξά (1936-1940):
Σύμφωνα με τις τοπικές μαρτυρίες, η ιδιοκτησία του χώρου είχε περιέλθει στο κράτος επί Μεταξά. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι η διάνοιξη του καταφυγίου ξεκίνησε τότε, ως μέρος του εθνικού σχεδίου της Παθητικής Αεράμυνας για την προστασία του λιμανιού και των πέριξ βιομηχανικών ζωνών.
Με την έναρξη της Κατοχής, οι Γερμανοί κατέλαβαν την υποδομή. Είχαν στήσει φυλάκιο στο σημείο, ενώ ακριβώς απέναντι υπήρχε επιταγμένο κτίριο που στεγάζονταν δυνάμεις κατοχής. Οι Γερμανοί ολοκλήρωσαν και θωράκισαν το καταφύγιο (Kriegsbunker), εντάσσοντάς το στο δικό τους αμυντικό δίκτυο.
Αν και το καταφύγιο ελεγχόταν από τους Ναζί, η κόλαση του Συμμαχικού Βομβαρδισμού του Πειραιά (11 Ιανουαρίου 1944) άλλαξε τη χρήση του. Όταν οι βόμβες ισοπέδωσαν τις γύρω γειτονιές (όπως το τέλος της οδού Υψηλάντου), οι Πειραιώτες έτρεξαν έντρομοι να σωθούν μέσα στις στοές. Υπάρχουν ζωντανές προφορικές μαρτυρίες απογόνων (όπως της οικογένειας Καλλίνικου), των οποίων οι μητέρες και οι γιαγιάδες σώθηκαν μέσα σε αυτό το καταφύγιο, καθώς μέσα στον γενικό πανικό η είσοδος των πολιτών έγινε αναγκαστικά ανεκτή.
Το καταφύγιο αυτό κρύβει και μια σπουδαία σελίδα της Εθνικής Αντίστασης. Σύμφωνα με την επίσημη ιστοριογραφία (Διδακτορική Διατριβή Αγγ. Τζαφέρα, «Η πόλη του Πειραιά στην Κατοχή και την Αντίσταση»), η πίσω έξοδος του καταφυγίου στην οδό ΑνδροResource συνδέεται με τη δράση του ΕΛΑΣ Πειραιά:
Τμήματα από το 4ο Τάγμα του ΕΛΑΣ Πειραιά (με σαμποτέρ του ΕΛΑΝ και της ΕΠΟΝ) είχαν αναλάβει την κρίσιμη αποστολή να εξουδετερώσουν τα καλώδια ανατίναξης που είχαν τοποθετήσει οι Γερμανοί για να καταστρέψουν το λιμάνι και τις υποδομές της πόλης κατά την αποχώρησή τους.
Ένα από τα κεντρικά φρεάτια των εκρηκτικών μηχανισμών βρισκόταν στη συμβολή των οδών Ανδρούτσου και Διστόμου. Στην έξοδο αυτή του καταφυγίου δόθηκε σκληρή μάχη με τις ισχυρές γερμανικές δυνάμεις που φρουρούσαν το σημείο.
Μεταπολεμική Ιστορία: Φάκελοι 1950 & 1970
Μετά τον πόλεμο, στο γερμανικό φυλάκιο βρήκαν στέγη άστεγοι της κατεστραμμένης πόλης. Το ίδιο το υπόγειο καταφύγιο κρίθηκε στατικά άριστο. Κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1970, ο Ελληνικός Στρατός (Παθητική Αεράμυνα) το επιθεώρησε, δημιούργησε επίσημο φάκελο και το ενέταξε στα σχέδια αεράμυνας της πόλης, με καταγεγραμμένη χωρητικότητα 110 ατόμων.Απο τότε μέχρι σήμερα το καταφύγιο σφραγίστηκε και πέρασε στη λήθη ώστε να είναι παντελώς άγνωστο στους αρμόδιους
Το Σήμερα: Το Real Estate των 105.000 τ.μ.
Σήμερα, η περιοχή (που κάποτε ήταν χωράφια πριν τη δημιουργία της γέφυρας επί δικτατορίας) βρίσκεται στο επίκεντρο του Piraeus Gate. Οι εκσκαφείς έφτασαν στο καταφύγιο. Αν και οι εργασίες προς το παρόν έκαναν μια προσωρινή παύση «μέχρι να δουν τι θα κάνουν», ο κίνδυνος να «μπαλωθεί» η οροφή με μπετόν ή να μπαζωθεί κρυφά για να μην καθυστερήσει η θεμελίωση της επένδυσης είναι τεράστιος.
Θέση του Παρατηρητηρίου Πειραϊκής:
Δεν μιλάμε για μια απλή τρύπα στο έδαφος. Μιλάμε για ένα οχυρό που ξεκίνησε ο Μεταξάς, αποτύπωσαν οι Ναζί, έσωσε Πειραιώτες στον βομβαρδισμό, βάφτηκε με το αίμα των αντιστασιακών και χαρτογραφήθηκε από τον Ψυχρό Πόλεμο. Απαιτούμε την πλήρη προστασία και ανάδειξή του. Η ιστορία του Πειραιά ανήκει στους ανθρώπους του. Βοηθήστε μας να τη σώσουμε!
Οι επίσημες νομικές ενέργειες του Παρατηρητηρίου Πειραϊκής:
1. Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων: Καταθέσαμε ήδη επίσημο φάκελο με όλο το ιστορικό και φωτογραφικό υλικό, απαιτώντας την άμεση παρέμβαση των αρχαιολόγων που επιβλέπουν το σημείο.
2. Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων & Πολεοδομία (ΥΔΟΜ) Πειραιά: Καταθέτουμε πλήρη φάκελο για την άμεση έκδοση σήματος διακοπής εργασιών, προκειμένου να αξιολογηθεί η στατικότητα της οδού Γρ. Λαμπράκη και να κινηθεί η διαδικασία κήρυξης του καταφυγίου ως διατηρητέο μνημείο.
3. Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ (Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη): Καταθέτουμε αναφορά στην καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης, καθώς το οχυρό ανήκει στο επίσημο δίκτυο καταφυγίων της Παθητικής Αεράμυνας της πόλης και η καταστροφή του αποτελεί υποβάθμιση δημόσιας υποδομής εθνικής ασφάλειας.
Καλούμε όλους τους συμπολίτες μας, τους παλιούς κατοίκους της περιοχής, τους ερευνητές, αλλά και οποιονδήποτε έχει στην κατοχή του έγγραφα, φωτογραφίες, ή προφορικές ιστορίες και αναμνήσεις των γονιών και των παππούδων του για το καταφύγιο της Γρ. Λαμπράκη και Διστόμου (ή της γύρω περιοχής), να συνδράμει σε αυτή την προσπάθεια.
Κάθε πληροφορία, όσο μικρή κι αν φαίνεται, είναι πολύτιμη για:
Να εμπλουτιστεί ο ιστορικός φάκελος που καταθέτουμε στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Να ισχυροποιηθεί η θέση μας απέναντι στα σχέδια μπαζώματος.
Να διασωθεί η ζωντανή μνήμη της πόλης μας πριν χαθεί οριστικά κάτω από το μπετόν.
Αν γνωρίζετε οτιδήποτε ή έχετε κάποιο στοιχείο, επικοινωνήστε μαζί μας με προσωπικό μήνυμα στη σελίδα μας ή στο email μας.
Σώστε την ιστορία του Πειραιά από το Real Estate – Η γνώση και η μνήμη είναι η δύναμη μας!#ιστορικημνημη#πολεμικαΚαταφυγια#πειραιας
………………………………………………………………………………………………………………………
What do you feel about this post?
