Οδός Θεσμοφορίων

ΔΡΩΜΕΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΑΜΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η γιορτή των Θεσμοφορίων, κατά την οποία απαγορευόταν αυστηρά η παρουσία ανδρών, ενέπνευσε τον κωμικό ποιητή Αριστοφάνη στη δημιουργία του έργου του Θεσμοφοριάζουσαι.  Από τον Αριστοφάνη και από άλλους συγγραφείς, αντλούμε πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο τελούσαν οι γυναίκες τα Θεσμοφόρια, μια γιορτή με εξαιρετική σημασία αφού, εκτός των άλλων, κατά τη διάρκεια της λαμβάνονται αποφάσεις που αναγνωρίζονταν από την πολιτεία. Τα Θεσμοφόρια ήταν η σπουδαιότερη μαζί με τα Ελευσίνια γιορτή, προς τιμήν της Δήμητρας και της Περσεφόνης.

 Όμως ελάτε σεις

που τον λαό της αρωματισμένης Ελευσίνας κυβερνάτε
και την περίβρεχτη Πάρο και τον πετρώδη Αντρώνα,
σεβάσμια λαμπρόδωρη καρποφόρα ω Δηώ βασίλισσα
εσύ και η πάγκαλή σου κόρη Περσεφόνη
για χάρη τούτης της ωδής ευνοϊκές χαρίστε βίον ευχάριστον.

Τα Θεσμοφόρια ήταν πανάρχαια γιορτή του λατρευτικού κύκλου της Δήμητρας και της Κόρης (Περσεφόνης) με γονιμικό χαρακτήρα και γιορτάζονταν σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, της Μ. Ασίας, της Αιγύπτου, της Κυρηναϊκής και της Ιταλίας.

Σχετίζονταν αρχικά με τη σπορά και την ευόδωση της συγκομιδής και αργότερα με την ευγονία των γυναικών.  Σκοπός των Θεσμοφορίων ήταν να ενισχυθεί το σιτάρι, που θα χρησιμοποιούνταν ως σπόρος, ώστε να καρποφορήσει πλούσια.

Η ενίσχυση γινόταν με μαγικό τρόπο και η προετοιμασία άρχιζε μερικούς μήνες νωρίτερα.  Ύστερα οι μαγικοί κι ευλογημένοι “θεσμοί” μοιράζονταν στους γεωργούς, που θα τους ανακάτευαν με το σπόρο για να έχουν καλή σοδειά.

Είναι σημαντικό ότι στα Θεσμοφόρια είχαν δικαίωμα να λάβουν μέρος μόνο έγγαμες γυναίκες, ενώ οι άντρες ήταν αποκλεισμένοι. Αυτό εξηγείται από την αρχαιότατη αντίληψη ότι η γυναίκα ταυτίζεται με τις γονιμοποιούς δυνάμεις της φύσης, άρα με την ίδια τη γη.  Στην Αθήνα η γιορτή διαρκούσε αρχικά τρεις κι έπειτα πέντε ημέρες, από τις 9 ως τις 13 Πυανεψιώνος (γύρω στα τέλη Οκτωβρίου).  Η πρώτη ημέρα λεγόταν “Στήνια” και οι γυναίκες της Αθήνας πήγαιναν στο Θεσμοφόριο του Δήμου Αλιμούντος, όπου την δεύτερη ημέρα γιόρταζαν τα “εν Αλιμούντι Θεσμοφόρια”.  Η τρίτη ημέρα λεγόταν “Άνοδος”, γιατί οι γυναίκες επέστρεφαν στην Αθήνα, στο Θεσμοφόριο που βρισκόταν στη βόρεια κλιτύ της Ακρόπολης, ανατολικά της οδού των Παναθηναίων. 

Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν, ότι το Θεσμοφόριο του Αλιμούντος βρισκόταν στην κορυφή του λόφου της Αγίας Άννας ή στην εγγύτερη περιοχή της.

Η τέταρτη ημέρα λεγόταν “Νηστεία” και η πέμπτη “Καλλιγένεια” και ήταν αφιερωμένη σε χορούς και πειράγματα.

Το Θεσμοφόριο του Αλίμου βρισκόταν σε χαμηλό λόγο νοτιοανατολικά του λόφου Πανί (γι αυτό λέγεται και Μικρό Πανί), στο νότιο άκρο του σημερινού οικισμού των Κυθηρίων, μεταξύ των οδών Θεσμοφορίων, Κλειούς, Ολόρου* και Ηγησιπύλης.  Τα ερείπια του Ιερού ανακάλυψε με κανονική ανασκαφή το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο το 1929.  Μάλιστα πάνω στα ερείπια του Ιερού είχε χτιστεί και μια παλαιοχριστιανική εκκλησία, η Αγία Άννα, γι αυτό ο λόφος 

των Θεσμοφορίων

λέγεται και της Αγίας Άννας.

Περισσότερα

*Ολόρος ( ελληνικά : Ὄλορος ) ήταν το όνομα του Θράκης.βασιλιά της Αθηναίο πολιτικό και στρατηγό Μιλτιάδη , ο οποίος νίκησε τους Πέρσες στη Μάχη του Μαραθώνα το 490 π.x.x.